حرام بوده پس امروز كه دفن كرده مخالفت كرده و يا واجب بوده پس ديروز كه ترك كرده مخالفت كرده حال مخالفت عمليهء تدريجيه هم دو گونه است 1 - گاهى مجوز شرعى دارد همانند موارد تخيير شرعى در هر واقعه البته تخيير گاهى ابتدائى است يعنى در واقعهء اوليه مكلف مخير است ولى در وقايع بعدى مخير نيست مثل زنهاى مضطربه كه در بار اوّل مخير است به روايت ستة ستة عمل كند و يا به روايت سبعه سبعه و يا ثلاثة و عشرة ولى وقتى يكى از اين سه را اخذ نمود در ماه‌هاى بعدى و وقايع بعدى بايد به همان عمل كند و گاهى استمرارى است يعنى در هر واقعه‌اى كه برخورد مىكند مخير است مثل تخيير مقلد در تقليد ميان دو مجتهد مساوى شارع مقلد را آزاد گذاشته حال امروز از آقاى زيد تقليد مىكند كه مىگويد جمعه واجب است و جمعه را مىخواند نه ظهر دوباره هفتهء آينده از آقاى بكر تقليد مىكند كه مىگويد ظهر واجب است و او ظهر را مىخواند نه جمعه حال يقين مىكند كه يا هفته گذشته مخالفت شده يا اين هفته ولى مجوز شرعى دارد و اشكالى ندارد و هكذا نسبت به هفته‌هاى آتيه و مثل تخيير مجتهد ميان دو حديث متعارض بنا بر اينكه تخيير استمرارى باشد حال در تخيير ابتدائى هم مخالفت عمليه قطعيه پيش نمىآيد ولى در تخييرهاى استمرارى شرعى مخالفت عمليه قطعيه پيش مىآيد منتهى چون مجوز شرعى دارد اشكالى نيست و قبحى ندارد به هر واقعه كه مىرسد دليل تخيير را مىگيرد و بدان عمل مىكند 2 - و گاهى مجوز شرعى ندارد مثل ما نحن فيه كه دوران بين المحذورين است و اگر ملتزم به اباحه شود تدريجا منجر به مخالفت عمليه مىشود آن هم مخالفتى عمدى و آگاهانه و بدون مجوّز شرعى و لا شك در اينكه عقل مىگويد مادامىكه مجوزى ندارى معصيت مولى قبيح است و حرام چه دفعى باشد و يا تدريجى ، فرقى ندارد كه بنده مبغوض مولى را در واقعهء واحده